Geklasseerde gebouwen
Sint-Quintinuskerk, toren en doopvont
Foto van de Sint-QuintinuskerkPlaats: Heuvenstraat 2
Datum: 1788


De Sint-Quintinuskerk, gebouwd in de jaren 1785–1788, is een classicistisch driebeukig gebouw in baksteen en natuursteen, met een halfrond koor en dakruiter.
Hoog in de voorgevel staat het kalkstenen beeld van de heilige Quintinus (met chronogram 1788), daaronder het wapenschild en de spreuk van de toenmalige abdis van Herkenrode, die ‘bouwdame’ was van de kerk.



Via de linker zijbeuk is het kerkgebouw verbonden met een gotische toren, in ijzer- en mergelsteen, uit het begin van de 15de eeuw.
In de doopkapel onder de toren staat een gebeeldhouwde romaanse doopvont in witte steen uit de 12de eeuw.

De voorgevel van de kerk, de toren en de doopvont werden geklasseerd bij Regentbesluit van 30.12.1949. De kerk als geheel werd geklasseerd bij KB van 23.02.1983.
klik hier voor meer foto's
Oud gemeentehuis
Foto van het oud gemeentehuisPlaats: Heuvenstraat 4
Datum: 1788

Zonhoven is de enige Limburgse plattelandsgemeente die vóór de Franse Revolutie, in de jaren 1787–1788, een volwaardig raadhuis bouwde: een classicistisch breedhuis van het dubbelhuistype, in baksteen en mergelsteen.

Een dubbele bordestrap leidt naar de verdieping, waar zich de raadzaal en de burelen bevonden. Een deur onder de trap geeft toegang tot de gelijkvloerse verdieping, waar schoollokalen en een hok voor gevangenen waren ondergebracht.

Aan de bouw van dit gemeentehuis werkten o.m. Willem Geers (Houthalen) voor de steenconstructie en André-Martin Vivroux (Luik) voor de stucversiering. Deze laatste decoreerde het driehoekige fronton boven het middenrisaliet met een stralende zon van goud (het gemeentewapen), gestileerde bloemmotieven en het jaartal 1788.

De gemeentelijke diensten verhuisden in 1973 naar een nieuwbouw. Nu zijn de benedenlokalen van het oud gemeentehuis ingenomen door het toerismekantoor. Op de verdieping heeft de Heemkundekring haar vaste stek met een heus documentatiecentrum.

De voorgevel werd geklasseerd bij Regentbesluit van 30.12.1949, het gehele gebouw bij K.B. van 23.02.1983 (restauratie 1998 – 1999).
Kapel van Ten Eikenen
Oude foto van de kapel van Ten EikenenPlaats: Eikenenweg
Datum: ca. 1550

Deze gotische kapel in baksteen en natuursteen staat in het gehucht Ten Eikenen. Ze werd in drie of vier fasen gebouwd tussen einde 15de en midden 16de eeuw, rond 1900 uitgebreid met een zijportaal en in 1980–1981 gerestaureerd.

Ze is toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw, Troosteres der Bedrukten. Van oudsher staat de kapel bekend als bedevaartsoord. Het miraculeuze beeld dat er vereerd werd zou tijdens de Beeldenstorm in 1567) verdwenen zijn.

Het werd vervangen door een ander Mariabeeld, werk van een Mechelse beeldhouwer uit het jaar 1525. Maar ook dit beeld werd in 1974 uit de kapel gestolen. Thans staat er een getrouwe kopie van de Mechelse madonna, gesneden door de Oostenrijkse kunstenaar Karl Wasle (1975).


Kapel en omgeving werden geklasseerd bij KB van 08.09.1974.
Heuvenkapel
Oude foto van HeuvenkapelPlaats: Kapelhof
Datum: 1790

In de jaren 1785–1788, tijdens de bouwwerken aan de huidige Sint-Quintinuskerk, werd een oude tiendenschuur van de abdij van Herkenrode, gelegen in de wijk Heuven, gebruikt als noodkapel voor de zondagsdiensten.

Toen de nieuwe kerk voltooid was, werd de tiendenschuur afgebroken. Maar als aandenken aan de godsdienstige vieringen werd deze achthoekige Mariakapel gebouwd. Ze is opgetrokken uit baksteen - thans witgekalkt - met vijf ovale venstertjes, tentdak en centraal dakruitertje.


De kapel en Kapelhof eromheen werden geklasseerd bij KB van 16.06.1978.
Franse Kroon
Foto van de Franse Kroon na de restauratiewerken in 2004Plaats: Dorpstraat 53
Datum: 1782


Langs de hoofdstraat van de gemeente, onderdeel van de verbindingsweg Hasselt–Eindhoven, verrezen in de 18de eeuw de eerste stenen huizen. Een mooi voorbeeld is de ‘Franse Kroon’, een classicistisch breedhuis in baksteen en kalksteen. In een achtergebouw van deze afspanning en brouwerij werd in 1799 priester Daniëls door de Fransen gevangen gezet en bij een ontsnappingspoging dodelijk gewond.



In de Franse Kroon vonden in 1833 ook de Belgisch–Nederlandse besprekingen plaats die leidden tot de ‘Conventie van Zonhoven’, betreffende o.m. de vrije vaart op de Maas.

Het huis werd in 2004 mooi gerestaureerd door de huidige eigenaars. In het bovenlicht van de ingangsdeur is ‘de kroon’ nog terug te vinden.

Als monument geklasseerd bij MB van 21.04.1987.